På tide å setje foten ned

LEIAREN: Kor høg gjeld tåler eigentleg Sør-Aurdal kommune? Det var spørsmålet vi stilte sist onsdag – og det fortener framleis eit tydeleg svar.

I privatøkonomien er dette sjølvsagt. Ein tek ikkje opp meir lån enn ein har råd til å betale tilbake. I kommuneøkonomien burde det vere minst like innlysande.

Økonomisjefen har peikt på behovet for å nå dei vedtekne handlingsreglane. Det er vi heilt einige i. Éin av dei viktigaste reglane handlar om kor stor gjeld kommunen kan ha.

Netto lånegjeld utgjer no 69 % av brutto driftsinntekter, inkludert interkommunale selskap. Grensa er sett til 75 %. Det betyr at det ikkje skal mykje til før vi trår over – med varige konsekvensar.

Samtidig planlegg kommunen fleire store investeringar. Alle er både ønskte og nødvendige. Men vi må tore å stille spørsmålet: Har vi faktisk råd?

Dersom alle planlagde prosjekt blir gjennomførte i løpet av denne økonomiplanperioden, vil grensa på 75 % bli grundig broten. Følgjene vil heilt sikkert merkast i dei lovpålagde tenestene – dei tenestene innbyggjarane er avhengige av kvar dag.

Alt no ser vi effektane av presset i økonomien. Frå 1. august vert sektoren for oppvekst og kultur redusert med 10 årsverk. Samstundes har eit samrøystes kommunestyre bede administrasjonen finne innsparingar på minst 5,5 millionar kroner i sektoren helse og omsorg – innan utgangen av budsjettåret 2025.

Dei siste tiltaka kjem ikkje for å skape rom for ny vekst. Dei kjem for å unngå at kommunen brukar meir enn han tener.

Difor foreslår vi ein ny og strengare handlingsregel: Kommunen skal ikkje ta opp meir lån i året enn det han faktisk betaler ned i avdrag.

I tillegg meiner vi at disposisjonsfondet – så lenge det er tilstrekkeleg – kan og bør nyttast til investeringar. Det er betre enn å auke gjelda.

Dette vil ikkje vere populært i alle leirar. Nokre investeringar må setjast på vent. Men det er prisen for å halde økonomien i balanse – og for å sikre at vi òg i framtida har råd til gode, nødvendige og lovpålagde tenester.

Kva slags kommune vil vi vere? Ein som investerer utan grenser – eller ein som tek ansvar medan vi framleis kan?